Rosinha odzyskuje głos

reż. Marta Pessoa
Portugalia / 2023 / 101 min / premiera polska

„Portugalia nie jest krajem rasistowskim” – film rozkłada to zdanie na czynniki pierwsze, sięgając do wspomnień z początku XX wieku i historii Rosinhii z Gwinei. Kawałek po kawałku ukazuje oblicze „miękkiego rasizmu”, przywracając bohaterce głos, podmiotowość i należne miejsce w historii.

Rasizm to nie tylko przeszłość – to aktywny dyskurs, sposób patrzenia, historia i nieustanne odtwarzanie. Tytułowa Rosinha to rdzenna mieszkanka Gwinei, która stała się symbolem pierwszej portugalskiej wystawy kolonialnej, zorganizowanej przez „Nowe Państwo”. Film jest podróżą do przeszłości, by lepiej zrozumieć teraźniejszość.

W 1934 roku Porto było gospodarzem Pierwszej Portugalskiej Wystawy Kolonialnej. W atmosferze świętowania tłumy Portugalczyków opuszczały swoje domy, by wziąć udział w wydarzeniu. Nie po to jednak, by planować życie w koloniach, lecz by oglądać rdzennych mieszkańców wystawianych w rekonstrukcjach ich „wiosek” oraz – jak głosiły relacje – „czarne kobiety z obnażonymi piersiami”. W ten sposób młoda kobieta z Gwinei, znana jako Rosinha, stała się symbolem wystawy.

Ale kim właściwie była Rosinha? Kim były historyczne Rosinhe, które sprawiły, że uwierzyliśmy w lekcję „Nowego Państwa”? I które być może tłumaczą, dlaczego tak łatwo dziś przyjmujemy przekonanie, że „Portugalia nie jest krajem rasistowskim”? Film stawia to pytanie już na początku, a zaraz potem zastanawia się: „czy w ogóle ma sens zaczynać film w ten sposób?”. Na przestrzeni całego dokumentu historia faszystowskiej propagandy wyłania się niczym mroczne lustro, w które trudno spojrzeć. Portugalia to kraj z nieopowiedzianą historią — a ten film jest próbą przełamania tej ciszy.

Po seansie odbędzie się spotkanie z reżyserką Marta Pessoa.

19.09.2025
18:00
Kinoteka

Marta Pessoa

Studiowała kino w ESTC. Od 1996 roku pracuje jako reżyserka zdjęć. Wśród jej filmów znalazły się m.in.: Lisbon’s Under Arrest (2009), Warriors (2011), The Lurking Fear (2015), Damsel Warrior (2020), A Name for What I Am(2022) oraz Rosinha and Other Wild Animals (2023). W 2013 roku wraz z Ritą Palmą i João Pinto Nogueirą założyła wytwórnię Três Vinténs.

Reżyseria: Marta Pessoa

Producent_ka: Rita Palma, Marta Pessoa, João Pinto Nogueira

Produkcja: Três Vinténs

Język: portugalski

Napisy: polskie, angielskie